Safranda Artan Rekabet
İstanbul Özbekistan ve Afganistan’ın uluslararası alanda yer edinmeye başlamasıyla birlikte İran, rekabetin şiddetlenmesinden çok da memnun değil.
Özbekistan Çin’de yer edinmeye çalışıyor ve yerel basında çıkan haberlere göre Çin, safran pazarını Özbekistan’a açtı. Temmuz ayında Çin, Özbekistan’ın Bahmal Bölgesi’nde yetiştirilen safranın ithalatını onayladı; bu da Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı’nın BMB Za’faron ürünü için organik sertifika vermesinin ardından ülkenin ticareti genişletmesi için bir başka adım olarak görülüyor ve böylece Özbek mallarının ABD’de satılmasına olanak sağlıyor. Özbekistan’da yetiştiriciliğin merkezi olan Bahmal bölgesinde üreticiler, emeklerinin tam karşılığını alamadıklarını ifade ettiler. Bu da, dünyanın çoğu yerinde olduğu gibi, üretici dışı faktörlerin etkisinin tarım sektöründe de ne ölçüde olduğu ortadadır.
Dünya çapındaki safran üretimi yıllık 300 ton civarındadır. Sırasıyla İran, İspanya, Hindistan, Yunanistan, Azerbaycan, Fas ve İtalya önemli ölçüde safran ürete ülkelerdir. Yarım kg kuru safran elde etmek için 55.000–80.000 çiçek gerekir ki bu bir futbol sahası büyüklüğündeki bir alandan toplanır.
Safranın Güney Asya’ya gelişiyle ilgili birbiriyle çelişen teoriler bulunur. Geleneksel Keşmir ve Çin söylencelerine göre safran 900 ila 2500 yıl önce bir zamanda buralara ulaşmıştır.[36][37][38] Antik Pers kayıtlarını inceleyen tarihçiler bu tarihin MÖ 500 yılından önce olduğunu bulmuşlardır.[4] Bu ya Perslerin park ve bahçelerde safran soğanlarını dikmeleriyle[39] ya da Perslerin Keşmir’i işgal edip orada koloni kurmasıyla olmuştur. Fenikeliler Keşmir safranını boya olarak ve melankoli tedavisi için pazarlamışlardı.[26] Daha sonra tüm Güney Asya’da yemeklerde ve boya olarak safran kullanımı yaygınlaşmıştır. Örneğin Hindistan’da Budist keşişler Buddha Siddhartha Gautama’nın ölümünden sonra safran renkli giysiler giymeye başlamışlardır.[40]
Safran Üretiminde Yenilikçi Yöntemler
Avrupa Birliği Komisyonu tarafından coğrafi işaretle tescillenen ve ülkemizin milli bitkisi olarak öne çıkan safranın, kurak hava koşullarından olumsuz etkilenmesini önlemek amacıyla üreticiler, farklı ve yenilikçi yöntemler denemeye başladı. Özellikle, Yukarı Çiftlik Köyü’nde safran üretimi yapan üreticiler, 10 dönümlük bir alanda ektiği safran soğanlarının üzerini örtü sistemi ile kaplama yoluna gitti.
Bu sistemin temel amacı, ağırlığının 100 bin katı kadar sıvıyı sarıya boyayabilen safrandan daha erken çiçek elde edebilmek. Üreticiler, bu yeni yöntemle ilgili olarak şu bilgileri paylaştı:
“Bu sene safran üretiminde farklı bir yaklaşım benimsedik. Sıcak yaz aylarında, soğanların üzerini bir örtü ile kapladık. Böylece aşırı güneş ışığından koruyarak, soğanların çimlenme sürecini hızlandırmayı hedefliyoruz.”
Safran yetiştiriciliği, yüksek ticari değere sahip olması ve sağlık yararlarıyla dikkat çeken, tarihi yüzlerce yıl öncesine dayanan bir bitkinin üretimidir. Ancak bu süreç, özenli bir yetiştirme, uygun iklim koşulları ve dikkatli bir hasat gerektirir. İşte detaylar…
Safran, Crocus sativus isimli bitkinin stigmalarından yani dişicik tepesi adı verilen yerinden elde edilir ve dünyanın en pahalı baharatlarından biri olarak kabul edilir. Safran yetiştiriciliği yüksek getiri potansiyeli olan, fakat aynı zamanda özen ve bilgi gerektiren bir tarım dalıdır. İster ticari amaçlı, isterse hobi olarak safran yetiştiriciliği yapmayı düşünüyorsanız, temel bilgileri bilmeniz gerekir. Bu kapsamlı rehber, safran yetiştiriciliğinin nasıl yapıldığından, karlılık durumuna, devlet desteğinin olup olmadığına ve yetiştirme koşullarına kadar birçok konuya derinlemesine bir bakış sunuyor.
Safran Bitkisi Genel Özellikleri
Safran (Crocus sativus), süsengiller (Iridaceae) familyasına ait bir bitkidir ve genellikle baharat olarak kullanılan, yüksek değere sahip kırmızı-mor renkli stigmaları ile ünlüdür. Çiçeğin mor taç yaprakları, sarı stamenleri ve üç kırmızı stigma olmak üzere, oldukça renkli ve gösterişli bir yapıya sahiptir. Aslen Güneybatı Asya kökenli olan bu bitki, tarihsel olarak Orta Doğu, Hindistan ve Akdeniz bölgesinde yetiştirilmiştir. Safran, dünyanın en pahalı baharatlarından biri olarak kabul edilir, çünkü bir kilogram safran elde etmek için yaklaşık 150 ila 200 bin çiçek gerekir.
Safran Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?
Safran yetiştiriciliği, yüksek ticari getirisiyle dikkat çeker. Ancak bu sürecin başarılı olabilmesi için birtakım kritik noktalar bulunmaktadır. Şimdi safran yetiştiriciliği püf noktaları nelerdir ele alalım:
Tohum Seçimi ve Hazırlığı
Safran, soğan (safran soğanı) ile üretilir. Soğanlarınızın kaliteli, hastalıksız ve en az bir yaşında olması gerekir. Soğanlar alındıktan sonra, uygun bir şekilde saklanmalıdır. Bu süreçte nemli ve serin bir yer tercih edilebilir.
Toprak Hazırlığı
Toprak, iyi drenajlı, hafif kumlu ya da tınlı olmalı ve nötr pH seviyesine sahip olmalıdır. Toprağın önceden test edilmesi ve gerekli mineral veya organik madde eklemeleri yapılması tavsiye edilir.
Kaynak: (AGROGENDA) – Agrogenda Araştırma
